ಗಣಕ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಡನಾಟದಿಂದ ನಮಗೆ ಲಾಭವಿದೆ. ನಾವು ಅಂತಹವರದ್ದೇ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಫ್ಲಾಪಿಗಳ ಕಾಲ. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹೊಸ ತಂತ್ರಾಂಶ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್) ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೊಸ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಡಿ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು, ಗಣಿತ ಅಥವಾ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೂಡಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಹನವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಹಂಚುವಿಕೆ ಎಲ್ಲ ಆಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾದೊಡನೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಆಗುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ತೃಪ್ತಿ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲ ಈಗಿನ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಕಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ತಿರುಗಾಡುವವರಿಗಂತು ಕಂಡಿತ ಅರ್ಥವಾಗಲಾರದು.
ಆಗಷ್ಟೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಗಳು ಅಂದರೆ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಗೆ ಕಾಲಿಡತೊಡಗಿದ್ದವು. ಈ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಇದ್ದೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆಗಳೂ ಆಗತೊಡಗಿದವು. ಯಾರಿಗೇ ಪಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಏನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದರೂ ನನಗೇ ಕರೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೆ. ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಗಣಕಾಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅಂತಹವರೊಡನೆ ಗುದ್ದಾಟದ ಕೆಲವು ಅನುಭವಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದವು.
ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇದ್ದರು. ಈ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲೊಂಡು ಪಿ.ಸಿ. ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರ ಗಣಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ವಿಪ್ರೊ ಕಂಪೆನಿಯ ಜೊತೆ ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದವಿತ್ತು. ವಿಪ್ರೊಗೆ ಫೋನಾಯಿಸಿದೆ. ಮರುದಿನ ಅವರ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಬಂದ. ಪಿ.ಸಿ.ಯನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಿದಾಗ ಒಳಗಡೆಯ ಕೆಲವು ವಯರ್‌ಗಳನ್ನು, ಪಿ.ಸಿ.ಬಿ.ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಇಲಿ ತಿಂದಿತ್ತು!. ಬಹುಶಃ ಪಿ.ಸಿ. ಬಂದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನೇಶನಿಗೆ ಅಸಮಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಯ್ಯ ಎಂದು ಕಳುಹಿಸಿರಬೇಕು. ವಿಪ್ರೊದವರು ಹೊಸ ಪಿ.ಸಿ.ಬಿ. ಹಾಕಿ ಪಿ.ಸಿ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ, ನನ್ನ ಸಹಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ಫೋನ್. “ನನ್ನ ಪಿ.ಸಿ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕೂಡಲೇ ಬಾ” ಎಂದು. ಸರಿ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಪಿ.ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೋನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಇದ್ದುದು ಹಳೆಯ ಕಲರ್ ಟಿವಿಯ ಮಾದರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಮೋನಿಟರ್‌ಗಳು. ಅದರ ಹಿಂದುಗಡೆ ಒಂದು ಆನ್/ಆಫ್ ಬಟನ್ ಇತ್ತು. ನಾನು ಮೋನಿಟರ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಕೈ ಹಾಕಿ ಆ ಬಟನ್ ಆನ್ ಮಾಡಿದೆ. ಪಿ.ಸಿ.ಯ ಮೋನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮೂಡಿಬಂದವು. ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ನಾನು ಹೇಗೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು. ಹಿಂದುಗಡೆ ಒಂದು ಬಟನ್ ಇರುವುದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟೆ. ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಇರುಸುಮರುಸು ಆಯಿತು. ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪೆದ್ದನಾದೆಯಲ್ಲ ಎಂದು.
ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ವಿಂಡೋಸ್ ಬಂತು. ಅದರ ಜೊತೆ ಇಲಿ ಅಂದರೆ ಮೌಸ್ ಬಂತು. ಆಗಿನ ಮೌಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೋಳವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಾಗ ಈ ಗೋಳಕ್ಕೆ ಕಸ, ಕೂದಲು ಎಲ್ಲ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಆ ಗೋಳ ತಿರುಗದೆ ಅದು ಅರೆಬರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವು ಮಂದಿ ನನಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಮೌಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದು ನೋಡು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮೌಸ್ ಪೂರ್ತಿ ಮುಂಬಯಿಯ ಕೊಳೆ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟೆ. ಈ ಮೌಸ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲದ ಮೂಲಕ ಅಂದರೆ ವಯರ್ ಮೂಲಕ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಿನ್ನೂ ನಿಸ್ತಂತು ಇಲಿಗಳು ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿಗೆ ತಿರುಗಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಅದರ ಬಾಲದ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ಪಿನಾಕಿ ಹೆಸರಿನವರೊಬ್ಬರು ಕರೆ ಮಾಡಿದರು. ನನ್ನ ಪಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡು ಎಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸರಿ. ಎಂದಿನಂತೆ ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ. ನೋಡಿದರೆ ಅವರ ಪಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಮೂಷಿಕವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೂಷಿಕವಿಲ್ಲದೆ ಕಿಟಿಕಿಯೊಳಗೆ ನುಸುಳುವುದೆಂತು? ಅದನ್ನೇ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ – “ನೀವು ಪಿನಾಕಿ ಅಂದರೆ ಶಿವ. ನಿಮ್ಮ ಮಗ ಇಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದುದರಿಂದ ವಿಂಡೋಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ”.
ಮೊದ ಮೊದಲು ಬಂದ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಅಗಲವಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈಗ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಾಣಸಿಗುವಂತಹ ಟವರ್ ಬಂತು. ಅಂದರೆ ಅಡ್ಡ ಮಲಗಿದ್ದ ಪಿ.ಸಿ.ಯು ಎದ್ದು ನಿಂತಿತು. ಅಗಲವಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಟಿವಿಯ ಮಾದರಿಯ ಮೋನಿಟರ್ ಟವರ್‌ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಈ ಟವರ್ ಮಾದರಿಯ ಪಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹಾರ್ಡ್‌ಡಿಸ್ಕ್ ಅದರ ಮೇಲೆ ಫ್ಲಾಪಿ ಡ್ರೈವ್ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಬಿಏಆರ್‌ಸಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಛೇರಿಗೂ ಇಂತಹ ಒಂದು ಪಿ.ಸಿ. ಬಂತು. ಅದು ಬಂದೊಡನೆ ಎಂದಿನಂತೆ ನನಗೆ ಬುಲಾವ್ ಬಂತು. ಹೋಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಬಂದೆ.  ಆಗಿನ್ನೂ ಐದೂಕಾಲು ಇಂಚಿನ ಫ್ಲಾಪಿಗಳ ಕಾಲ. ಒಂದು ದಿನ ನನಗೆ ಅವರ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಕರೆ ಬಂತು. “ನಾವು ಹಾಕಿದ ಫ್ಲಾಪಿ ತೆಗೆಯಲು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದು ನೋಡು” ಎಂದು. ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಫೋನಿನಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. “ಫ್ಲಾಪಿ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಒಂದು ಚಿಲಕ ತರಹ ಇರುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವೇಗವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ. ಆಗ ಫ್ಲಾಪಿ ಅರ್ಧ ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹೊರ ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದೆ. ಅವರು ಮಾತ್ರ “ಅದೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀವೇ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಸರಿ ನೋಡೋಣ ಎಂದು ಹೊರಟೆ. ಎಂತದಿಕ್ಕೂ ಇರಲಿ ಎಂದು ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಪಿ.ಸಿ.ಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಯಾರಿಕೆಯ ದೋಷವಿತ್ತು. ಹಾರ್ಡ್‌ಡಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಪಿ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳವಿತ್ತು. ಅವರು ಫ್ಲಾಪಿಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತುರುಕಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ಲಾಪಿ ಸೀದಾ ಪಿ.ಸಿಯ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು! ನಾನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಬಿಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಟ್ಟೆ.
ಒಬ್ಬರಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಫ್ಲಾಪಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಮೊದಲ ಫ್ಲಾಪಿ ಹಾಕಿ ಸುರು ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಕರೆ ಬಂತು. “ನಾನು ಮೊದಲ ಫ್ಲಾಪಿ ಹಾಕಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಈಗ ಇದು Insert second disk to continue ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ”. ನಾನು ಕೇಳಿದೆ “ಅದರಲ್ಲೇನು ಸಮಸ್ಯೆ?” “ಮೊದಲನೆಯ ಡಿಸ್ಕ್ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವಾಗ ಎರಡನೆಯ ಡಿಸ್ಕ್ ಹಾಕುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಜಾಗವೆಲ್ಲಿದೆ?” “ಮೊದಲನೆಯ ಡಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದು ನಂತರ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು” ಎಂದಾಗ “ಹಾಗೆಂದು instruction ಯಾಕೆ ಇಲ್ಲ?” ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕೇ?!
ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಒಂದು ದಿನ ಕರೆ ಮಾಡಿದರು. ನನ್ನ ಪಿ.ಸಿ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದು ನೋಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡು ಎಂದರು. ಸರಿ. ಹೋಗಿ ನೊಡಿದೆ. ಅದು ಎಂ.ಎಸ್. ಡಾಸ್ ಪಿ.ಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಫೈಲ್‌ಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು MSDOS.SYS ಮತ್ತು CONFIG.SYS. ಅವರು ಈ ಎರಡು ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ್ದರು.

ವಾಲೇಕರ್ ಎಂಬೊಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಮ್ಮ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರೊಡನೆ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಚಹಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಪಿ.ಸಿ.ಗೆ ವೈರಸ್ ಬಂದು ತೊಂದರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದೆ. ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಪಿ.ಸಿಗೆ ವೈರಸ್ ಹೇಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ, ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಬರುವುದಲ್ಲವೇ ಎಂದು. ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಅವರಿಗೂ ಪಿ.ಸಿ. ಬಂತು. ಬಂದೊಡನೆ ನನಗೆ ಕೇಳಿದರು -“ನಾನು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದುದರಿಂದ ನನ್ನ ಪಿ.ಸಿ.ಗೆ ವೈರಸ್ ಬರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ?”
ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಿ.ಡಿ.ಗಳು ಬಂದವು. ನಮ್ಮ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಓರ್ವ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದರು ಗೊತ್ತಾ? ಸಿ.ಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಟಾ ಹಾಕಿ ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದು ನೋಡು, ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದಿದ್ರು. ಅವರಿಗೆ ನೀವು ಸಿ.ಡಿ.ಯನ್ನು ಉಲ್ಟಾ ಹಾಕಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

(ಗಣಕಾವಲೋಕನದ ಇತರೆ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುವ ಗಣಕಾವಲೋಕನ ಎಂಬ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ).

ಬಹುಶಃ 1989 ರ ಸಮಯ. ಬಿಎಆರ್‌ಸಿಯು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಖಾಸಾ ಗಣಕ ಅರ್ಥಾತ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಬಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದ ಸಾಲ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗ ನಾನು ಒಂದು ಪಿಸಿ ಕೊಂಡುಕೊಂಡೆ. ಅದು ಪಿಸಿ-ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದುದು 20 ಎಂ.ಬಿ.ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ಡಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು 640 ಕೆ.ಬಿ.ಯ ಫ್ಲಾಪಿ ಡ್ರೈವ್. ಆಗಿನ್ನೂ ಬಣ್ಣದ ಪರದೆ ಅಂದರೆ ಕಲರ್ ಮೋನಿಟರ್‌ಗಳು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದು ಡಾಟ್ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಕೂಡ ಕೊಂಡುಕೊಂಡೆ. ಇದ್ದಬಿದ್ದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರತಿ ಮಾಡಿ ತರುವುದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಇವೇ ತುಂಬ ಸಮಯ ತಿಂದವು. ಅದರಲ್ಲೇನೋ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಥ್ರಿಲ್ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು – ಡಿಬೇಸ್-3, ಲೋಟಸ್ 1-2-3, ವರ್ಡ್‌ಸ್ಟಾರ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಪುಟವಿನ್ಯಾಸ ಅಂದರೆ ಡಿಟಿಪಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಜೆಮ್ ವೆಂಚುರಾ. ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಕೋರೆಲ್‌ಡ್ರಾ 3. ಇಂಜಿಯರಿಂಗ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಟೋಕ್ಯಾಡ್ 2.0. ಆಟಗಳು ಆಗಷ್ಟೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದವು. ಆಗಿನ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳೆಂದರೆ ಟೆಟ್ರಿಸ್, ಪ್ಯಾಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪರ್ಷಿಯ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ

ಒಂದು ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ನೋಡಿದೆ. ಅದು ಆಕೃತಿ ಎಂಬ ಡಿಟಿಪಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ್ದು. ಅದು ಭಾರತದ 11 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ ಎಂದಿತ್ತು. ಅದರ ವಿಳಾಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಗೊರೆಗಾಂವ್‌ಗೆ ಹೋದೆ. ಅದರ ಬೆಲೆ ಆಗ ರೂ.11,000 ಇತ್ತು. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ವತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದೆವು. ಮುಂದುವರೆಸುವ ಮೊದಲು ಬಿಏಆರ್‌ಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳಬೇಕು.

ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ (ಬಿಏಆರ್‌ಸಿ) ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂಘವೊಂದಿತ್ತು. ನಾವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೆಳಗು ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ಸಂಘಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಮ್ಯಾಗಝಿನ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲ ಇದ್ದವು. ಎಲ್ಲವೂ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ನನಗೆ ನೆನಪಿದ್ದಂತೆ 3-4 ಕನ್ನಡ ಮುದ್ರಕರಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮುದ್ರಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ನಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುದ್ರಣ. ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಕೋಷ್ಟಕಗಳು, ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅಚ್ಚಿನ ಮೊಳೆಗಳ ಮುದ್ರಕಗಳಲ್ಲಿ (ಲೆಟರ್ ಪ್ರೆಸ್) ಮುದ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೋಡಿ ನೋಡಿ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಡಿಟಿಪಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೊಂಡು ಬಳಸೋಣ ಎಂಬ ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

ನನ್ನ ಪಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕನ್ನಡ ಬೆರಳಚ್ಚು (ಟೈಪಿಂಗ್) ಕಲಿತೆವು. ಆಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದು ಇನ್‌ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕೀಲಿಮಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ. ಡಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ವೆಂಚುರಾದಲ್ಲಿ ಪುಟವಿನ್ಯಾಸ (ಡಿಟಿಪಿ) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಿಂಟ್‌ ಟು ಫೈಲ್ ಎಂದು ಮಾಡಿ ಆ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಫ್ಲಾಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಮುದ್ರಕರಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಆಫ್‌ಸೆಟ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಗ ನಾನು ಕೋರೆಲ್‌ಡ್ರಾ ಎಲ್ಲ ಕಲಿತೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.  ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವನು ನಾನು ಎನ್ನಬಹುದು.

ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವ ಮುದ್ರಕರಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಿಸುತ್ತದ್ದೆವೋ (ಅವರೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗರು) ಅವರಿಗೆ ಈ ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಡಿಟಿಪಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಈ ರಗಳೆ ಯಾಕೆ ಎಂದು ಮುದ್ರಕರು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಒಂದಿಬ್ಬರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟೆ. ಆ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕನ್ನಡ ಡಿಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪುಟವಿನ್ಯಾಸ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ, ಟೈಪಿಂಗ್ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

(ಗಣಕಾವಲೋಕನದ ಇತರೆ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುವ ಗಣಕಾವಲೋಕನ ಎಂಬ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ).

ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಾವು ಕೆಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಹಲವು ಸಲ ಇ-ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ (ಇ-ಮೈಲ್, ಟ್ವಿಟ್ಟರ್, ಬ್ಲಾಗ್, ಇತ್ಯಾದಿ). ಅವು ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಗೂಗ್ಲ್ ನ್ಯೂಸ್

ಹಲವು ಸುದ್ದಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಂದ ಸುದ್ದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸಿ ನೀಡುವ ಜಾಲತಾಣ ಗೂಗ್ಲ್ ನ್ಯೂಸ್ (news.google.com). ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡವಿಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗೂಗ್ಲ್ ಜೊತೆ ನಾನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಲ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಬಗೆಗಿನ ಹಲವು ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಗೂಗ್ಲ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಿಕ್ಕದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕನ್ನಡದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಸುದ್ದಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರ ಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರವೇನಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ “ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸುದ್ದಿ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ” ಎಂದು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರು ಕನ್ನಡದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರ ಜೊತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಗೂಗ್ಲ್ ಆಡ್‌ಸೆನ್ಸ್

ನೀವು ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗೂಗ್ಲ್ ಮೂಲಕ ಬಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವನಿಗೆ ಗೂಗ್ಲ್ ಹಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗ್ಲ್‌ಗೆ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರು ಒಂದು ಕ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಎಂದು ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಗಮನಿಸರಬಹದು. ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀವು ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯದ ಅಥವಾ ಓದುತ್ತಿರುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಂದರೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಲವು ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗೂಗ್ಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ನಿಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ನಿಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ನೀವು ಗೂಗ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಗೂಗ್ಲ್ ಆಡ್‌ಸೆನ್ಸ್‌ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗೂಗ್ಲ್ ಆಡ್‌ಸೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣದ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಗೂಗ್ಲ್ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ಮೂಡಿಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ನಿಮಗೆ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥಾತ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಲತಾಣ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಮಗೆ ಗೂಗ್ಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ಮೂಲಕ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗೂಗ್ಲ್‌ನವರ ಜೊತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್

ಈಗ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳ (e-book) ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇ-ಬುಕ್ ರೀಡರ್ ಎಂಬ ಸಾಧನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್. ಇ-ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳಿವೆ. ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡುವುದು, ಪುಟ ಮಗುಚಿದ ಅನುಭವ, ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯುವುದು, ಪಠ್ಯದಿಂದ ಧ್ವನಿಗೆ, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಸವಲತ್ತುಗಳಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಫಾಂಟ್ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಓದಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪಿಡಿಎಫ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪಿಡಿಎಫ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇ-ಬುಕ್ ರೀಡರ್‌ನ ಹಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಕಿಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಇ-ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಬಹುದು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಅಮೆಜಾನ್‌ ಕಿಂಡಲ್‌ಗೆ ನೀವೇ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಎಂದು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಿಂಡಲ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಳಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅಮೆಝಾನ್‌ನ ಕಿಂಡಲ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆಝಾನ್ ಜೊತೆ ಹಲವು ಸಲ ಇ-ಮಾತುಕತೆ ಆಗಿದೆ. ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದು ಅವನ್ನು ಕಿಂಡಲ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಮೆಝಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಮೆಝಾನ್ ಜೊತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೋದಾಗಲೂ ಎಂದಿನಂತೆ ಇವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅವೇ ಉತ್ತರಗಳು ಬಂದವು. ಚಾಲಕನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಚುಚ್ಚಿದೆ -“ಮೋದಿ demonitisation ಮಾಡಿ ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಗದಿನ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯುವ ಕಾರಣ ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಿರಬಹುದಲ್ಲವೇ?”. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕನ ಉತ್ತರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿತ್ತು -“ಹೌದು. ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ತೊಂದರೆ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ತಾನೆ? ಮೋದಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಂದೆಯೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನಗೆ ಇದೆ.”

ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಜಾಜ್ ಚೇತಕ್ ಸ್ಕೂಟರ್ ಅನ್ನು ೨೦ ವರ್ಷ ಓಡಿಸಿ ನಂತರವೂ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಕಾಲದವರಿಗೆ ನಂಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ನಾನು ಆ ಕಾಲದವನು. ನನ್ನ ಬಜಾಜ್ ಸೂಪರ್ ಸ್ಕೂಟರಿನ ಟೂಲ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರ್ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ಲಗ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುವುದು, ಕೇಬಲ್ ಬದಲಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾನಂತೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸೆಟ್ ಕೂಡ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದು ಅಂದಿನ ಕಾಲ! ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಕೂಟರನ್ನು ೫ ವರ್ಷ, ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ ಅಂದರೆ ೧೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಾರೂ ಓಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ನಮೂನೆಯ ಸ್ಕೂಟರ್‌ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರ್ ಅಂದರೆ ಬಜಾಜ್ ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಬಜಾಜ್ ಕಂಪೆನಿ ಸ್ಕೂಟರನ್ನೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಬಜಾಜ್ ಸೂಪರನ್ನು ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿ ಕೈನೆಟಿಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಅದನ್ನು ೫ ವರ್ಷ ಓಡಿಸಿ ನಂತರ ಅದರದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾದರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಅದಾದ ನಂತರ ಮಗಳಿಗೆ ಸ್ಕೂಟರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಸ್ಕೂಟರುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದೆವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಕೂಟರ್ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆಗ ನಾವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದು ಹೀರೋ ಪ್ಲೆಶರ್ ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದು ಟಿವಿಎಸ್ ಜ್ಯುಪಿಟರ್. ಅದು ಆಗ ತಾನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ನಮಗೆ ಹಿಡಿಸಿದ್ದವು.

ಈ ಪೀಠಿಕೆಯ ನಂತರ ಟಿವಿಎಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ಪಕ್ಕ, ಕೆಲಮಂಗಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ತಕ್ಷಣ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಟಿವಿಎಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಇದೆ. ನಾವು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೆಲಮಂಗಲದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಣುಸೋಣಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜೇಶ್ವರ ಅವರ ಹಂಸಾಶ್ರಮವಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬರೆಯಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಹೋಗುವಾಗೆಲ್ಲ ಟಿವಿಎಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಮುಂದೆಯೇ ಹೋಗುವುದು. ಇಂಡಿಬ್ಲಾಗರ್‌ನವರು ಟಿವಿಎಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಇದೆ ಬರುತ್ತೀರಾ ಎಂದಾಗ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳವೇ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಕೂಡಲೇ ಹ್ಞೂಂ ಅಂದೆ. ಜುಲೈ ೧೦, ೨೦೧೮ರಂದು ಎಂಟು ಜನ ಬ್ಲಾಗರುಗಳ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಸೇರಿದ್ದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರುವ, ಇಂಡಿಬ್ಲಾಗರ್‌ನವರು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ,  ವ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೋಗದೆ ನಾನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಾರು ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಹೇಳಿದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾನ್ ಒಂದೂಕಾಲು ಗಂಟೆ ತಡವಾಗಿ ಬಂತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾನು ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೆ?.

ಟಿವಿಎಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ೪೦೫ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟಿವಿಎಸ್‌ನವರು ಮಾರುತ್ತಿರುವ ಸ್ಕೂಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಜ್ಯುಪಿಟರ್. ಆ ಸ್ಕೂಟರೂ ಇಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗುವುದು. ಮೊದಲಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಒಳಗೆ ಕೆರದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಒಂದು ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಟರ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಸಮೇತ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಸ್ಕೂಟರ್ ೨೦೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂತು. ಕಂಪೆನಿಯವರು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಇದು ೩೦ ರಿಂದ ೪೫ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸಾರಸ್ತ ಗಂಡಸರನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದು. ನಾನು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇಕೆ? ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೇ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆ. ಎತ್ತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡೂ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಈಗ ದೇಶದ ಸ್ಕೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ಕ್ಕೆ ಅದು ೨೦ ಲಕ್ಷ ಮಾರಾಟದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ೧೧೦ ಸಿಸಿಯ ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್, ೭.೮೮ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ (5.88kW), 7500 RPM, ಇವು ಈ ಸ್ಕೂಟರಿನ ಇಂಜಿನ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಕಂಪೆನಿಯವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದು ೧೧.೨ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ೦ ಯಿಂದ ಗಂಟೆಗೆ ೬೦ ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲುದು. ಭಾರತೀಯರು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಲೀಟರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಡುತ್ತದೆ? ಇದು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರಿಗೆ ೬೨ ಕಿ.ಮೀ. ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಪೆನಿಯವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದಿನಂತೆ under ideal test conditions.  ಸ್ಕೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡಲು ಇರುವ ಜಾಗ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸೀಟಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕಿಂಡಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇದು ೧ ಆಂಪಿಯರ್ ಶಕ್ತಿಯದ್ದು. ಆಧುನಿಕ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ೨ ಆಂಪಿಯರ್ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ೧ ಆಂಪಿಯರ್ ಸಾಕು. ೨ ಆಂಪಿಯರ್ ಬೇಕಾದ ಫೋನನ್ನು ೧ ಆಂಪಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಾರದೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟೆ. ಈ ಸ್ಕೂಟರಿನ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮುಚ್ಚಳ ಸೀಟಿನ ಕೆಳಗಿಲ್ಲ. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹಾಕಿಸಲು ಸ್ಕೂಟರಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಸ್ಕೂಟರಿಗೆ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಸ್ಕೂಟರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಸ್ಕೂಟರ್ ೮ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಜೆ.ಡಿ. ಪವರ್ ನೀಡುವ ಅತಿ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಕೂಟರ್ ಎಂಬ ೨೦೧೮ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇದಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಇದು ಅರ್ಹ ಕೂಡ. ನಿಜಕ್ಕೂ ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಇದೆ.

ಟಿವಿಎಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು ಇಂಜಿನನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೆವು. ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ರೋಬಾಟ್‌ಗಳು ಆಗಷ್ಟೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ಬಿಎಆರ್‌ಸಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ನಮಗೆಲ್ಲ ಅವು ಕುತೂಹಲದ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ರೋಬೋಟ್‌ಗಳೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲೈನ್ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ವೆಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ನ ಚೇಸಿಸ್‌ಗೆ ಇಂಜಿನ್ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಾವು ಜೋಡಿಸಬೇಕಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ದೊರೆಯುವ ಸಮಯ ಕೇವಲ ಏಳು ಸೆಕೆಂಡು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇಂಜಿನ್ ಆನ್ ಮಾಡಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ೯೦% ಮಹಿಳೆಯರು. ದುರದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಊಟದ ನಂತರ ಟೆಸ್ಟ್ ಡ್ರೈವ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗೆ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರುಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ನಮಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಅಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಸಹಾ ನಿಂತಿತ್ತು! ಸ್ಕೂಟರ್ ಚಲಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ದಪ್ಪನೆಯ ಜಾಕೆಟ್, ಮೊಣಗಂಟಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ, ಕೈಗೆ ಗ್ಲೌಸ್, ತಲೆಗೆ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಎಲ್ಲ ಧರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ನೋಡಿದರೆ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ ನೋಡಿ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ನೋಡೋಣ! ಈ ಟೆಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ೧.೭ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸುತ್ತು ಬಂದೆವು. ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಓಡಿಸುವ ಅನುಭವ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬ ನಯವಾಗಿ ಓಡಿಸಬಹುದು. ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಈ ಸ್ಕೂಟರನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆವು. ನೀಡುವ ಹಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸ್ಕೂಟರ್ ಎಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಇಂಡಿಬ್ಲಾಗರ್‌ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಈ open book exam ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದಿದೆ. ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಾನೇ ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಘದ ವತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿ ಪಾಸಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ (BASIC language) ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನೇ ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದೆ. ಬಿಎಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನಡೆಸುವ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಪಾಠ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲೂ ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದೆ.

ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಆಲೋಚನೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ನಡೆಸಬಹುದು. ಭಾಷೆ, ಸಮಾಜ, ಇತಿಹಾಸ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿ ಹಾರುತಿದೆ ನೋಡಿದಿರಾ ಪದ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಬರೆದದ್ದು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಲೋಚನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಹಕ್ಕಿ ಹಾರುತಿದೆ ನೋಡಿದಿರಾ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕರಿನರೆ ಬಣ್ಣದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಎಂದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಕುಳಿತು ಚರ್ಚಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಿದು.

ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆಲೋಚನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಿನಂತೆ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುವುದನ್ನಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಎಷ್ಟು ಜನ ಅಧ್ಯಾಪಕರುಗಳು ಈ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಕೊಡಲು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ? ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಚರು ಕೊಟ್ಟ ನೋಟ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬರೆದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಕು ನೀಡುವ ಟೀಚರುಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೇರೆಂಟ್ ಟೀಚರ್ಸ್ ಮೀಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಆದ ಅನುಭವದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಟೀಚರುಗಳ ದೂರು ಏನಿತ್ತೆಂದರೆ ಅವರು ನೋಟ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು. ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದರೇ ಸಹಿಸದ ಟೀಚರುಗಳು ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ?

ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ತಯಾರಿಸಲೂ ತುಂಬ ಕಷ್ಟವಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಲೋಚಿಸಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಇದೇನೂ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ- ಓಮ್ಸ್ ಲಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. V=IR & W=VI. ಆದರೆ ಇದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ ನೋಡೋಣ. ಒಂದು ಇಸ್ತ್ರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ವಾಟೇಜ್ 1000 ಇದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಆಂಪಿಯರ್‌ನ ಫ್ಯೂಸ್ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಇರಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅಧ್ಯಾಪಕರುಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಾಗಲಾರದು. ಈ ನಮೂನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ತಯಾರಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಜನ ಅಧ್ಯಾಪಕರುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ?

ಆದುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾಗತ.

Origin and Etymology of vernacular:  Latin vernāculus “belonging to the household, domestic, native” (from verna “slave born in the household”—of uncertain origin— + -āculus, perhaps originally diminutive suffix, though derivation is unclear).

British people were using the word while referring to African and Indian languages to imply that Africans and Indians are their slaves. Our great English media people and English writers continued that tradition. Even now those who are more English at heart than the original British people refer to Indian languages as vernacular. I just did a Google search on the phrase “Indian language vernacular” and got so many hits. Some notable links –

• A practical approach to preserve Indian vernacular languages
• One LaaS thing: building the Indian Internet in vernacular languages
• Vernacular Newsline – Indian Regional Newspapers
• Regional language Comic books reviving Indian vernacular
• Origin and Development of Vernacular Languages in India

The definition given in Wikipedia gives another dimension to the word vernacular –

A vernacular or vernacular language is the native language or native dialect (usually colloquial or informal) of a specific population, especially as distinguished from a literary, national or standard variety of the language, or a lingua franca (vehicular language) used in the region or state inhabited by that population. Some linguists use “vernacular” and “nonstandard dialect” as synonyms.

If we go by this, referring Indian languages as vernacular implies that our languages are not well developed, non-formal, non-literary, non-standard languages. Whoops! Should we accept this stupidity? Indian languages have history of thousands of years more than that of English. Our languages are more scientific than English. Still our languages are non-standard languages?

Those who refer Indian languages as vernacular languages fall into two categories –those who don’t know the origin & etymology of the word but use it unknowingly because every other English writer is using it and those who know it but use it thinking that writing in English means superiority. I hate the latter kind. Shame on them. A request to the formal kind writers not to use the term vernacular while referring Indian languages. Why am I not requesting the latter kind? Because there is no cure for “it is my wish” kind of thinking and baldness.

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೩,೦೦೦ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ೩೪೫ ಜನ ಸಂಪಾದಕರಿದ್ದರು. ಈಗ ಸುಮಾರು ೨೧,೫೦೦ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೯೦೦ ಜನ ಸಂಪಾದಕರಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೫,೦೦೦ವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿತ್ತು. ಗುಣಮಟ್ಟ ಏನೇನೂ ಇಲ್ಲದ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸರಿಹೊಂದದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ಗಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪಿಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನಿದ್ದರೂ ಉತ್ತೇಜಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯಾಬಾಹುಳ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೮೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಜನರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಾದ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯ ಲೇಖನಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಗೋತಳಿಗಳು, ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲೇಖನಗಳು,  ಇತ್ಯಾದಿ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಾದರೆ –ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೇಖಕಿಯರು, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ನಾನು ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸುವಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಜೊತೆ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಮುದಾಯವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳು – ವಿಕಾಸ ಹೆಗಡೆ, ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಲಿ, ಶ್ರೀಕಾಂತ ಮಿಶ್ರಿಕೋಟಿ, ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ, ಡಾ. ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಶ್ವನಾಥ, ಡಾ. ಕಿಶೋರ ಕುಮಾರ ರೈ, ಡಾ. ಸಿ.ಪಿ. ರವಿಕುಮಾರ್, …. ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲ ಬರೆದಿಲ್ಲ ಅಂದರೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದೇನೂ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿಲ, ಅಷ್ಟೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಹರಿಪ್ರಸಾದ ನಾಡಿಗ, ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ, ಹರೀಶ ಎಂ.ಜಿ, ತೇಜಸ್ ಜೈನ್, ಬಿ.ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ಲಕ್ಷ್ಮಿವೆಂಕಟೇಶ, (ವಿಕಾಸ ಹೆಗಡೆ), ಇವರೆಲ್ಲ ನಾನು ಸಿಐಎಸ್‌ಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು/ಮಾಡಿದವರು.

ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ: ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಮಧ್ಯೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಯುಎಲ್‌ಎಸ್, ವಿಶುವಲ್ ಎಡಿಟರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸವಲತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅಳವಡಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಆಗಾಗ ಹಿಂಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿ.ವಿ. ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಎಲ್ಲ ೧೪ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರು ವಿ.ವಿ.ಯ ಉಪಕುಲಪತಿ ಡಾ. ಕೆ.ಎಸ್. ರಂಗಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ನಾವು ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಧನ್ಯವಾದ ಅರ್ಪಿಸೋಣ. ಅವರನ್ನು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ನಾನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ೮ ಸಲ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ್ದೇನೆ. ನಂತರವೂ ಹಲವು ಸಲ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪುಟಗಳ ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ತಂದು  ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಅವರು ಅದರಿಂದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತನಕ ಸುಮಾರು ೭೪೦೦ ಲೇಖನಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಕಾಂತ ಮಿಶ್ರಿಕೋಟಿ ಒಬ್ಬರೇ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೨೨ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ  ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೇಜಸ್ವಿನಿ ನಿರಂಜನ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ದಿ. ನಿರಂಜನ ಅವರ ೫೫ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗಳು: ಸಿಐಎಸ್ ಎ೨ಕೆ ವತಿಯಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ನಾನು ಇದ್ದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಂದಾಜಿಲ್ಲದೆ ತುಂಬ ಕಷ್ಟ ಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತ ಬಂದು ಈಗ ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಉಜಿರೆಯ ಎಸ್‌ಡಿಎಂ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಷಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಷ್ಟಿದೆ. ಈ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ಡಾ. ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ ದೊರಕಿದ್ದಾರೆ! ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಅಸೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಂತರವೂ, ರಜೆಯಲ್ಲೂ, ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ – ತ್ತ್ರಿವೇಣಿ, ಕೋಮಲ್, ಗೌತಮ್, ಸ್ಮಿತಾ, ಪ್ರೀತಮ್, ನಯನ, ಸ್ಪಂದನ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಲಾಸ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಅನೂಷ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ಕಾಲೇಜಿನದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ. ಅಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಾವೇ ಮುಂದೆ ಬಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಲೇನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವರು ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ.

ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ: ತುಳುವರು ಯಾವತ್ತೂ ತಾವು ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ ಎಂದೇ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ೨೦೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜೀವಂತವಾಯಿತು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಜೀವಂತ ಮಾಡಲು ನಾನು ತುಂಬ ಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತುಂಬ ತೃಪ್ತಿ ಇದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದಲ್ಲ, ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು pavanaja AT vishvakannada DOT com ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. Facebook, Twitter, Linkedin, Instagram, Quora ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನಾನು pavanaja ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ನನ್ನದೇ ಜಾಲತಾಣಗಳಾದ vishvakannada.com, pavanaja.com, techfocus.in ಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವು ವಿಧದ ಕೃಷಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಿಗೋಣ.

ಇತಿ ನಿಮ್ಮವ,

ಪವನಜ

Tulu is one of the Dravidian languages spoken mainly in the south coastal districts of Karnataka state and Kasaragod district of Kerala state. There are many Tulu speaking people who have migrated outside these geographical areas and settled in places like Mumbai, Gulf countries, Bengaluru. Total number of Tulu speaking people estimated to be around 3 million. Tulu language was a full-fledged language with its own rich glossary, culture, folk literature, tradition. Tulu had its own script which is even now used in Udupi Mathas. But the usage of Tulu script declined during last two centuries as more and more Tulu speakers migrated to Kannada script. Most of the rich heritage of Tulu is still now present in oral tradition. These have to be brought into digital domain and have to be preserved.

There are quite good numbers of printed material in Tulu language like novels, poems, dramas, magazines, but hardly any encyclopaedic books. Some encyclopaedic books about the rich heritage of Tulu land, language and culture exist in Kannada language and not in Tulu language. Govt of Karnataka has recently introduced Tulu as one of the optional languages of study from 5^th to 10^th grades for the schools in Mangaluru and Udupi districts. Students who take up Tulu as one of the languages of study have nothing much to read apart from the prescribed textbooks as there is no encyclopaedia in Tulu language. Tulu Wikipedia can fill this vacuum very well.

Tulu Wikipedia – the beginning

Tulu Wikipedia was in incubation since 2007. During 2007-08 periods, some enthusiasts requested for Tulu Wikipedia and got it initiated. As usual with all Wikipedia projects, it was in incubation. Volunteers added some article to Tulu Wikipedia which was in incubation during those days. But their interest reduced soon and activity on Tulu Wikipedia in incubation came to almost to a standstill. Till 2014 January, the number of articles in Tulu Wikipedia remained at around 135.

Injecting new life

During the Alvas Vishwa Nudisiri program at Moodabidire, its president, Dr. B.A. Viveka Rai mentioned about Tulu Wikipedia and the need to make it live. He initiated a meeting at Mangaluru in the month of January 2014 and invited many Tulu scholars to the meeting. But he himself could not participate in that meeting. It was decided in that meeting that efforts should be made to revive Tulu Wikipedia and bring it out of incubation. Many workshops were conducted after that at Mangaluru and Udupi where many enthusiastic people participated and added articles to Tulu Wikipedia. During the world Tulu conference at Mangaluru during Dec 2014, there were some Tulu Wikipedia volunteers who put up a stall demonstrating and explaining the need of making Tulu Wikipedia live. I did a presentation on Tulu Unicode and Tulu Wikipedia. Due to all these efforts many people became editors of Tulu Wikipedia and relentlessly added articles to  Tulu Wikipedia. Many meetings were also held at Mangaluru by Tulu Wikipedians to make some policy decisions, for ex., Kannada script to be used for Tulu Wikipedia.

Tulu Wikipedia becomes live

All these efforts culminated in making Tulu Wikipedia live. Tulu Wikipedia became live on Aug 6, 2016. At present Tulu Wikipedia has about 1100 articles. There are about 200 registered users (editors) for Tulu Wikipedia out of which about 100 are having more than 10 edits. On an average there are about 8-10 active editors. Dr Vishwanatha Badikana followed by Bharatesha Alasandemajalu are the highest contributors.  Other prominent contributors are Lokesh Kunchadka, Dr Kishore Kumar Rai, Yashoda Kudla, Vasantha S N, Dr Benet G Amanna, etc. Tulu Sahitya Academy played a key role by supporting the workshops and editathons. Other institutes which helped by providing the labs for conducting the workshops and editathons are St Aloysius College Mangaluru, MGM College Udupi, Ramakrishna PU College Mangaluru and KTC Mangaluru.

During the Wikiconference India 2016 at Chandigarh (Aug 5-8, 2016), the keynote speaker Katherine Maher, Executive Director, Wikimedia Foundation, USA, announced about Tulu Wikipedia becoming live. She congratulated all the volunteers whose efforts made it possible. She specifically mentioned the names of  Dr Vishwanatha Badikana and Bharatesha Alasandemajalu, who were participating in the conference.

Some stats

Growth of Tulu Wikipedia in incubation

Top contributors during incubation period

Form left: Bharatesha Alasandemajalu, Katherine Meher – Executive director of Wikimedia Foundation, U.B. Pavanaja and Vishwanatha Badikana

Tulu Wikipedia URL – tcy.wikipedia.org

Kannada and Culture Department of Govt of Karnataka have released Unicode complaint opentype fonts and Unicode based software for Kannada under GPL. These are available for free download at their website. Download and install “Ascii to Unicode Kannada Converter” from this page. This software works in Windows only.  Now you are ready to convert the text from PageMaker file into Unicode.

Open the PageMaker file. Select the Text tool depicted by a big “T” shaped icon.  Click anywhere in the text area. Select the entire text (Ctrl-A followed by Ctrl-C). Now open Notepad and paste this text into that (press Ctrl-C). The text will appear gibberish in Notepad. Don’t worry about it. Save the file as plain text file (.TXT file). Remember where you have saved the file.

Now run the “Kannada ASCII Unicode Converter” software. In the first textbox enter the name of the ASCII file to be converted (the file you just saved from Notepad). In the bottom textbox enter a filename for the Unicode text file that will be created by the software. Select the default “GOK (Kuvempu Nudi Baraha)”, or other encoding as the case may be, as the encoding from which the text has to be converted. Click on the button written “ಪರಿವರ್ತಿಸಿ”. It will show the progress of conversion.

Once the conversion is complete, it will display appropriate message to indicate the completion of the conversion. If you open the text file created by the software, it will have the text converted into Unicode. This text can be used in Wikisource, Wikipedia, etc.